simlerin sonunda
,,trup” (Antrup, Pentrup) hecesi olan veya Greven için “grevaon” ile tanımlanan
yerleşim bölgeleri bunlara dahildir.
Grevaon kelimesinin en uyumlu tefsiri herhalde “hendek”dir, bu terim de
bize önceden Ems civar1nda yaşam1ş olan eski fakirleri hat1rlatmaktad1r.
Tarihi buluşlar Franklar’1n Saksonya
Savaşının başlamas1ndan itibaren (İsa`dan sonra 772 –804) ve Mimigernaford
(Münster) istihkam tesisinin zap1l1ş1ndan sonra hem çok eski olan Rhein
üzerinden Münster Emden aras1 askeri ve ticaret yolunu ve ayn1 zamanda Ems
üzerindeki Schiffahrt`1n sonunda bulunan Ems geçitini Franklar`1n yerleşim
bölgesi ve istihkalar ile korumak istediklerini göstermektedir. Bu nedenle
barikat olarak bu önemli iki yolun ayr1ld1ğ1 yerde Schulte Aldrup çiftliği
Franklar Ems üzerinden geçişi (Ems geçitini)
tamamen emniyetli yapabilmek için orada iki komşu çiftliğini, bugünkü şehir
merkezini (o andan itibaren Franklar taraf1ndan yerleşilmiştir) Grevaon köyü
olarak birleştirmişler ve bir önder (Vogt) taraf1ndan yönettirmişlerdir.
Planlanarak kurulan bu köy sekiz çiftlikten oluşmaktad1r. Bu çifliklerin alan1
ayn1 büyüklükte olup ve köye ait olan Esche`de ayn1 hakka sahiptirler, ayn1
zamanda aralar1ndaki iki misli kilise alan1na da dahildir. Kuzey–güney yönünde s1ralanm1ş
olan çiftlikler şimdiki Münster ve Markt caddesi geçişinin t1pat1p ayn1s1d1r.
Karl der Große taraf1ndan 792 senesinde Bat1
Saksonyadaki kiliselerin düzeni için Lindger ayn1 zamanda (793) burada,
görevlendirilmiştir. Kutsal Liudger Greven`deki Sankt-Martinus kilisesini yeni
bir genel kilise cemat1 olarak geliştirmiştir. Bunun o zamanki alan1 bugünkü
Greven çevresinde devam etmektedir.
Greven köyü Ems liman1n1n en güneyinde
olduğu için, Münster Fürstbistum`un ilk başlangac1ndan itibaren ticaret yönünden
(1200 senesinden beri köyde pazar kurulur) ve askeri bak1mdan (Tecklenburg
Kontundan koruma) önem kazanm1şt1r.
Belki bundan dolay1 1200 s1ralar1nda Ems
geçitinin Münster`e bakan sahil taraf1nda Schöneflieth`deki yüksekliğe bir kale
,,Motte”, yap1lm1şt1r. Fakat ilk defa 1257 deki belgelere göre silahşör
Dietrich von Schonenbeke`nin ikametgah1 olarak geçmektedir, bu kişinin Münster
Piskopus`un çok seçkin ve sözü geçen görevlilerinden olduğu bilinmektedir.
Kendisi serbest kont olarak Münster çevresinde 15 kilise yönetmekteydi. Bunlara
Greven, Gimbte ve Hembergen dahildir.
Dietrich ticari ve askeri yönden Bistum`un
politik amaçlar1na engel olduğu ve eşkiya olarak müdahale ettiği için 1276
senesinde güçlü olan piskopos Eberhard von Dienst Schöneflieth kalesini alm1ş
ve imha ettirmiştir. 1282 senesinde Dietrich ve devlet vekili olan oğlu
Hermann, kesin olarak katedral taraf1ndan ald1klar1 haklar1 ve t1marlar1
tamamen geri vermek zorunda kalm1şlard1r. Schonenbeke Şövalyesi Dietrich`in
hükümdarl1ğ1n1n sona ermesini bize efsaneler taraf1ndan iletilmiştir.
Ortalama 100 sene sonra, 1365 de Müster
Domkapitel Papal1k ayn1 yerde, fakat bu defa Ems suyunun aras1nda olan bir
adada, yeni ve daha büyük bir kale yapt1rm1şt1r. Bu andan itibaren her Papal1k
bu kaleye iyi bakacağ1na dair yemin etmeye mecbur b1rak1lm1şt1r.
Bu kalenin rolü Münster`in yak1n1nda bir
s1ğ1nak, Ems liman1 için bir koruma ve ayn1 zamanda gümrüktür. Bu kalede kalan
Papal1k için çevredeki sularda yakalanan ürünler iyi bir gelir kaynağ1 idi.
Fakat Otuz Y1l Savaşr1 zaman1nda (1618/1648)
Schöneflieth kalesi askeri değerini kaybetmiştir. 18. yüzy1la kadar Münster
kilise başkanlar1 burada kalmakta idiler, fakat kilise mallar1n1n 1803 den
itibaren devlet hazinesine kat1lmas1 ile bu kale kendi haline b1rak1lm1şt1r.
Kale öncesinin temeli ve yeralt1 sistemi
bugün hala vard1r ve sağlamlaşt1r1lmaktad1r, belki zamanla buras1 arhelojik
park olarak değerlendirilecektir.
3. ve 14. yüzy1llar1nda Schöneflieth
kalesinin yap1lmas1 Greven`e kadar ulaşan ve gemilerin çal1şabileceği bu Ems
kanal1n1n o zaman ticari ve trafik için çok önemli olduğunu belirtmektedir.
Greven pazar1 o zaman Vestfalya s1n1rlar1 d1ş1nda bile önemli bir mal ve p1l1
p1rt1 pazar1 olarak tan1nm1şt1r. Bartholomäus (25 ağustos) dan sonraki ilk
pazartesi günleri pazar kurulur ve bunun için pazar bar1ş1n1 ve güvencesini
tehlikeye sokmama önerisi olarak pazar bayrağ1 kilise kulesine as1l1rd1. Ayn1
zamanda Gograf yasalar1n ve düzenin korunmas1 için dikkat ederdi. Bu pazar Büyük
Esch`de 1888 senesine kadar köyün bat1s1ndaki caddenin iki taraf1na kurulurdu.
1842 den beri hatta köyün içine kadar ulaş1rd1.
16. yüzy1l1n sonuna doğru yok olmakta olan
Ems gemilerinin çal1şmas1n1 Münster`in ticaret önderleri yass1 olan gemilerle
tekrar yaşatm1şlard1r. Kumaş, odun ve çok değişik mallar ile ticaret
yap1lm1şt1r.
Greven köyü Hanzaya dönük olan Münster
taraf1ndan yönetilen yer olarak geçerliydi. Grevenli olup uzak yerlerle ticaret
yapan iş adamlar1 Greven`in ticaretini ele al1yorlard1. Bu iş adamlar1 14. yüzy1ldan
beri Hanya şehirlerinde tan1nm1ş isimler aras1nda idiler.
Hemen Ems kenar1nda o zaman yeni bir yer
olarak “Nierodde” ( Neurodung, bugünkü “Niederort”) oluşmakta idi. Burada küçük
esnaflar yerleşiyordu ve ayn1 zamanda ticaret ile ilgilenen iş adamlar1n1n
mallar1n1n bulunduğu ambarlar yer almakta idi. Ayn1 zamanda Müster caddesi ve
Markt caddesi üzerinde de binalar çoğalmaya başlam1şt1.
Hollanda İstiklal Harbinin ilerlemesi ve
Otuz Y1l Savaş1 Greven pazar1n1 ve ticaret hayat1n1 neredeyse tamamen duraklatm1şt1.
18. yüzy1ldan itibaren tekrar d1ş ticaret
ile uğraşan Grevenli iş adamlar1 vard1 ve bunlar ilk alanda tekstil ile
ilgileniyorlard1. Bunlar köyün yönetimini de ele alm1şlard1. Kilise önderleri
ve köy liderleri (Gildemeister, sonra Rottmeister) neredeyse tamamen bunlar1n
aras1ndan gelmektedirler. Bu önderler bu köyü Preußen Kral1n1n başa geçtiği
zaman (1802) ve Fransa`n1n işgali alt1nda olduğu anlarda da (1806 - 1813) ve
hatta “Mairie” Greven Fransa İmparatorluğuna bağl1 olduğu zamanlarda da yönetmişlerdir.
İngiltere Tekstil sanayisinin ihracat1
nedeniyle iplikçilik ve dokumac1l1k sanat1 gerilemişti ve bu yüzden çok seneler
köyün ilerlemesi engellenmiştir.
Fransa`n1n işgalinden sonra ticaret yine
ilerlemeye başlay1nca Ems gemi trafiği de k1sa bir süre için tekrar gelişmişti.
Fakat Münster - Rheine tren yolunun yap1lmas1 (1856) bu gemicilik
yolunun tamamen bitmesine neden
olmuştur.
1800 senelerinde ticaret ve sanat köyü olan
Greven h1zl1 bir şekilde tamamen değişmekteydi.
Greven pamuk dokumac1l1ğ1n1n (GBS) 1855 de
kuruluşu, yeni tren yolunun ilerletilmesi ve komşu köylere giden ana yollar1n
yap1lmas1 Greven`i çabuk bir endüstri merkezine çevirmiştir. Bu endüstri bir
çok büyük tekstil firmalar1 taraf1ndan oluşmaktad1r. 1960 a kadar bu Tekstil Endüstrisi
Greven`in simgesi olmuştur.
İkinci Dünya Savaş1ndan bu yana Greven`deki
vatandaş say1s1 sürekli yükselmiştir. 1850 de 1500 olan köy nüfusu, 1900 de
4700, 1950 de 108000 olmuştur. 1989 y1l1ndan bu yana Greven`de 30000 den fayla
insan yaşamaktad1r.
Yeni yerleşimler geçen yüzy1lda öncelikle
merkeze bağl1 olarak gerçekleşiyordu. Kilisesi ve okulu olan yeni bölgeler
şimdiki yüzy1l1n başlamas1ndan k1sa bir süre önce Schmedehausen`da ve 1925 den
sonra da Reckenfeld`de kullan1lmayan bir mermi deposunun alan1nda
oluşmuşlard1r.
22 ocak 1950 senesinde Münster çevresinin en
büyük köyü olan Greven vilayet olmuş ve vilayet haklar1na sahip olmuştur.
Şehrin simgesi olan bayrak uygun olarak mavi alanda gümüş bir gemiyi (yass1
gemi) göstermektedir.
1894 de bağ1ms1z olan Greven köyü, Ems`in
sağ1ndaki Greven ve Ems`in solundaki Greven 1952 senesinde bir Greven
oluşturarak birleşmişlerdir. 1975 de bağ1ms1z Gimbte de yeni yerel düzenleme
dolay1s1yla Greven ile birleştirilmiştir.
1970 senelerinden beri tek yönlü olan şehir
ekonomisini, düzenli geliştirme ve değişik endüstri firmalar1n1n kuruluşu ile
önlemek mümkün olmuştur. Taş1mac1l1k yollar1 durumu yeni yerleşen firmalar için
çok mükemmeldir. Örneğin Greven`in otoyola bağlant1s1, iki ana yolun bulunmas1,
tren yolu, Dortmund-Ems kanal1 ve Greven s1n1rlar1 içersinde bulunan
Münster-Osnabrück Havaalan1 (FMO) çok önemlidirler.
Greven şehir merkezinde otolar1n girmesi
yasak olan yaya yollar1 haz1rlanm1ş ve yeşil alanlar yap1lm1şt1r. Ayn1 zamanda
geniş kültürel faaliyetler sunulmaktad1r. Bu nedenlerden dolay1 ve Greven`in
Münster Park1na kat1lmas1 ile birlikte şehrin karekteri yenilenmiş ve ayn1
zamanda güzelleşmiştir.
N. Özkan
Start
